A B C D E F H J K L M O P R S W Z
Ba Bi Br

Barczewo


Kategoria: Komentuj

Pierwsze wzmianki dotyczące przemian jakie dokonały się w części staropruskiej krainy Galindii datowane są na początek XIII wieku. W 1254 roku Gunlauken była już wyludnioną i wyniszczoną krainą. Tam też, przy zachodnim krańcu puszczy na wzgórzu Kunlauken, biskup warmiński Eberhard z Nysy nakazał w roku 1325 wójtowi Fryderykowi von Liebenzellowi, wybudować strażnicę – zamek obronny.

W tym czasie wokół zamku obronnego powstała osada. 26 grudnia 1329 r., biskup warmiński Henryk II Wogenap grodowi obronnemu Wartberg nadał prawa podobne do miejskich. 6 stycznia 1354 r., wojska litewskie pod dowództwem Wielkiego Księcia Olgierda i Kiejstuta, po krótkiej walce, spaliły miasto i zamek.

Dziesięć lat później założono nowe miasto, które ulokowano w miejscu istniejącej od 1325 r. osady, zatrzymując dawną nazwę miasta Wartberg. Nowe miejsce, oddalone o siedem kilometrów na wschód od dawnego miasta i dwa od Krzyżowej Góry, gdzie znajdowała się osada staropruska, posiadało korzystniejsze warunki obronne, lepsze ukształtowanie terenu, a jeziora Umląg, Aryc, Pisa, Dobrąg i wzniesienia pokryte puszczą, czyniły go bezpiecznym.

Po raz pierwszy o istnieniu Wartberg w obecnym miejscu dowiadujemy się w 1356 r., z pisma biskupa Jana II Stryprocka skierowanego do Kolegiaty w Dobrym Mieście. Zapewne to biskup Stryprock, 6 czerwca 1364 r., lokując miasto w obecnym miejscu wyznaczył Henryka z Łajs na założyciela, zasadźcę Barczewa.

Z upływem czasu Barczewo doszło do takiej świetności, że po 42 latach, w 1406 roku, radę miejską stać było na wykup dziedzicznego urzędu sołtysa. Od tego roku gród nad Pisą miał już rajców i burmistrza z wyboru. Wartberg prawa miejskie otrzymał 4 lipca 1364 roku, z rąk biskupa warmińskiego Jana II Stryprocka. Dokument oprócz granic gminy miejskiej i wysokości czynszów, określał też prawa i obowiązki zasadźcy.

Miasto wybudowano na planie prostokąta z centralnym rynkiem. W części północno – wschodniej zlokalizowany został kościół farny pw. św. Anny, a w części południowo – wschodniej kościół franciszkański św. Andrzeja. Na północ od kościoła farnego zlokalizowany był zamek biskupi, w którym rezydował burgrabia zarządzający jednym z komornictw Księstwa Warmińskiego.

Miasto posiadało dwie bramy miejskie: Olsztyńską i Jeziorańską oraz Furtę Zamkową.

W 1538 roku Barczewo odwiedził Mikołaj Kopernik, który jako przedstawiciel kapituły towarzyszył biskupowi Janowi Dantyszkowi w czasie objazdu diecezji warmińskiej, gdy odbierał hołd od poddanych.

Parafia w ówczesnym Wartemborku przed reformacją należała do archiprezbiteratuJezioranach. Na mocy pokoju toruńskiego miasto wraz z całą Warmią włączone zostało do Królestwa Polskiego. W 1772 miasto wcielone zostało do Prus, i wraz z nimi weszło w 1871 w skład zjednoczonych Niemiec.

Miasto Wartenburg po II wojnie światowej od 15 września 1946 roku Nowowiejsk, poprzednio Wartembork, a od 4 grudnia 1946 roku nazwano Barczewem dla uczczenia pamięci księdza Walentego Barczewskiego.

W barczewskim zakładzie karnym 12 listopada 1986 roku, zmarł były gauleiter i nadprezydent Prus Wschodnich Erich Koch. Więzienie to w latach 80. XX wieku było więzieniem politycznym, w którym przetrzymywano działaczy antykomunistycznych (m.in.: Władysława Frasyniuka, Adama Michnika i Leszka Moczulskiego).

Barczewo – miasto w woj. warmińsko – mazurskim, w powiecie olsztyńskim, siedziba gminy miejsko – wiejskiej Barczewo.

Ośrodek usługowy, drobny przemysł: drzewny, metalowy, chemiczny, włókienniczy, spożywczy. Przez miasto przebiega droga krajowa nr 16 (Grudziądz – Augustów).

Zabytki

Zamek Biskupi pochodzący z ok. 1325 – 1329 r., znajdował się w północno-wschodniej części miasta. Jego budowę rozpoczął biskup Jan II Stryprock, a dokończył w 1380 r., biskup Henryk III Sorbom. Była to budowla dwukondygnacyjna broniona przez staw młyński i rzekę Pisę. Po pożarze w maju 1798 r., zamek nie odbudowano. Rozebrano go w większości, a skrzydło mieszkalne w 1826 r., przebudowano na szkołę ewangelicką. Do dziś zachowane, jako pomieszczenia produkcyjne.

Kościół farny św. Anny W północnej części miasta znajduje się późnogotycki parafialny Kościół św. Anny i św. Szczepana. Jego budowę ukończono w 1386 r. Dziś stanowi zabytek architektury sakralnej grupy I. Po raz pierwszy świątynia przebudowana została w 1414 r. Po pożarze w 1544 r., kościół uzyskał nowe sklepienie siatkowe i sieciowo – gwiaździste. W 1798 r. , po kolejnym pożarze w trakcie odbudowy wieża otrzymała kwadratowy kształt, zwieńczana została blaszanym hełmem, na którym zamieszczono chorągiewką z datą 1800. Kościół posiada barokowy i neogotycki wystrój wnętrza. W kościele znajdują się organy z 1700 r., stalle , chór, ołtarz główny i boczne ołtarze oraz freski ścienne na północnej i południowej ścianie prezbiterium. Jednym z najcenniejszych zabytków kościoła jest gotycki krucyfiks z ok. 1500 r.

Kościół pofranciszkański św. Andrzeja.

Gmina Żydowska w Barczewie powstała 30 lipca 1861 r., na mocy ustawy z dnia 23 lipca 1847 r., Wcześniej, w roku 1850 rozpoczęto budowę domu modlitwy, którą ukończono w 1852.

Synagoga w Barczewie z II poł. XIX w.; w latach 1980 – 1996 było tu Centrum Tkactwa kierowane przez Barbarę Hulanicką, autorkę gobelinów zdobiących Watykan i Biały Dom w Waszyngtonie.

Barczewskie Muzeum im. Feliksa Nowowiejskiego kompozytora, urodzonego 7 lutego 1877 r., w Barczewie na Warmii. Funkcjonuje w budynku przy ul. Mickiewicza 13, na którego miejscu znajdował się rodzinny dom Nowowiejskich. Muzeum otwarto 15 lipca 1961 r. , w pięćdziesiątą rocznicę prawykonania „Roty” na krakowskich błoniach.

Kościół Więzienny św. Dyzmy w Barczewie – znajdujący się na terenie Zakładu Karnego przy ulicy Klasztornej. Budowany od 1808 roku, zbudowany ostatecznie w 1872 roku stworzony głównie dla mieszkańców i personelu Zakładu Karnego. W 1944 roku kościół częściowo został przeobrażony w niemiecką szwalnie mundurów wojskowych.

Neogotycki kościół ewangelicko-augsburski – znajdujący się przy ulicy Grunwaldzkiej. W 1870 roku położono kamień węgielny pod budowę kościoła, miejscem plebanii dla księży którzy odprawiali liturgie w tym kościele był budynek Domu Kultury. Kościół mieścił do 400 osób, w tym 300 siedzących. Budowla miała długość 27 metrów, szerokość 12,3 metrów i wysokość 15 metrów. Wieża ma wysokość 30 metrów. W 1871 roku kościół został oddany do użytku.

Szpital św. Antoniego (Mariacki) – wybudowany w 1902 roku, w stylu neogotyckim, budynek zastąpił stary szpital miejski zbudowany w 1733 roku, który został rozebrany w 1976 roku. Początkowo w jednym z pomieszczeń urządzono kaplicę św. Antoniego, a od strony frontowej szpitala postawiono figurę Matki Boskiej, która do tej pory się tu znajduje. Obok budynku znajduje się cmentarz ewangelicki, na którym w czasie II wojny światowej pochowani zostali żołnierze niemieccy. Przeszedł remont w 1997 roku. Obecnie trwa przekształcanie budynku szpitala i oddawanie go Związkowi Polskich Kawalerów Maltańskich. Otwarcie przewidywane jest na 1 stycznia 2012 roku.

Nagrobek Andrzeja Batorego – znajdujący się w Kościele św. Andrzeja Apostoła, pochodzący z epoki renesansu, przedstawiający braci Batorych, Pomnik przedstawia leżącą postać Baltazara, która jest w zbroi. W górnej części znajduje się kardynał Andrzej, który klęczy i się modli. Kardynał Andrzej jednak nie został pochowany w kaplicy, natomiast zginął w Siedmiogrodzie. Nagrobek został wykonany z marmuru gdańskiego.

Wieża ciśnień – znajdująca się na terenie Osiedla Zielonego, została wybudowana w 1907 roku, posiada zbiornik o pojemności 150 m³

Brama cmentarna– znajdująca się przy ulicy Armii Krajowej.

Pozostałości murów miejskich (XIV w.).

Kapliczka przy ulicy Warmińskiej – najstarsza, pochodząca z początku XVII wieku kapliczka dwukondygnacyjna[2]

Zakład karny zbudowany na terenie byłego klasztoru franciszkanów, znajdujący się przy ulicy Klasztornej 7, budynki pochodzą z końca XVIII wieku. W barczewskim zakładzie karnym 12 listopada 1986 roku, zmarł były gauleiter i nadprezydent Prus Wschodnich Erich Koch. Więzienie to w latach 80. XX wieku było więzieniem politycznym, w którym przetrzymywano działaczy antykomunistycznych (m.in.: Władysława Frasyniuka, Adama Michnika i Leszka Moczulskiego).

Teren, na którym położone jest Barczewo charakteryzuje się dużą ilością jezior oraz pagórków pochodzenia lodowcowego, które mają wpływ na kształtowanie mikroklimatu w mieście i najbliższej okolicy. Ukształtowanie powierzchni nastąpiło w ostatniej fazie zlodowacenia. Miasto leży w krajobrazie młodo-glacjalnym, pagórkowatym, pojeziernym. Teren miasta, jak i najbliższej okolicy pod względem hipsometrycznym jest bardzo urozmaicony. Obok wzgórz morenowych występują obszary nizinne. Maksymalna deniwelacja dochodzi do 75 m.

Barczewo leży w odmianie przejściowej klimatu umiarkowanego ciepłego. Średnia roczna temperatura roczna waha się pomiędzy +6,6 °C a +7,1 °C. Najwyższa średnia temperatura występuje w lipcu i wynosi +17,9, a najniższa średnia temperatura występuje w styczniu i dochodzi do -3,5 °C. Średnia suma opadów w skali roku wynosi od 550 do 600 mm. Przeciętnie w ciągu roku opady występują przez około 140 dni, liczba dni z przymrozkami wynosi 130, natomiast pokrywa śnieżna zalega średnio przez 83 dni. W ciągu całego roku dominują wiatry południowo-zachodnie i zachodnie. Jesienią i zimą wzrasta udział wiatrów południowych, zaś wiosną i latem północno-zachodnich.

Barczewo słynie przede wszystkim  z Międzynarodowego Festiwalu Chóralnego im. Feliksa Nowowiejskiego, który jest najważniejszą imprezą kulturalną w gminie Barczewo i jedną z większych tego typu w regionie. Odbywa się on  corocznie od 2002 roku na przełomie maja i czerwca. Inicjatorem powstania Festiwalu był dr Jan Połowianiuk – wykładowca Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, dyrygent, chórmistrz, popularyzator muzyki F. Nowowiejskiego. W organizacji Festiwalu biorą udział mieszkańcy miasta, tutejsze szkoły, jak i Stowarzyszenie Inicjatyw Obywatelskich w Barczewie. Otwarcie każdego festiwalu polega na przejściu przez wszystkie chóry, jak i publiczność przez znaczną część Barczewa, tzn. od pomniku Feliksa Nowowiejskiego przy Szkole Podstawowej do Kościoła św. Anny przy ulicy Kopernika na Osiedlu Stare Miasto. W ciągu 3-4 dni na terenie gminy Barczewo, jak i w okolicznych gminach odbywają się koncerty, oceniane przez jury. Ostateczny werdykt ogłoszony zostaje tradycyjnie w kościele św. Anny w Barczewie.


Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


− jeden = 6

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>